Agata Bzdyń ENG Agata Bzdyń FR Agata Bzdyń PL
BLOG
24.05.2020

NIEDOPUSZCZALNOŚĆ SKARGI DO EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU PRAW CZŁOWIEKA A MERITUM SPRAWY


Skarga indywidualna, którą mamy zamiar złożyć przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, pomimo faktu, że spełnienia wszystkie warunki formalne dopuszczalności (m.in. zachowanie sześciomiesięcznego terminu, wyczerpanie krajowej drogi odwoławczej), nie zawsze zostanie uznana przez Trybunał za dopuszczalną.
 

OCZYWISTA BEZZASADNOŚĆ

 
Dzieje się tak w momencie, gdy zostanie ona uznana za skargę oczywiście bezzasadną. Termin oczywistej bezzasadności pojawia się w art. 35 ust. 3 lit. a) Konwencji, który mówi że Trybunał uznaje za niedopuszczalną każdą skargę indywidualną wniesioną w trybie artykułu 34, jeśli uważa, że skarga nie daje się pogodzić z postanowieniami Konwencji lub jej Protokołów, jest w sposób oczywisty nieuzasadniona lub stanowi nadużycie prawa do skargi.
Dokładne zdefiniowanie pojęcia oczywistej bezzasadności (manifestly ill-founded) może sprawić trudność, gdyż za oczywiście bezzasadne uznaje się nie tylko skargi bezpodstawne, których zarzuty są zbyt daleko idące już na pierwszy rzut oka dla każdego, lecz także takie, w których Trybunał dopiero po wstępnym, merytorycznym zbadaniu sprawy uzna, że nie doszło do naruszenia praw gwarantowanych przez Konwencję.
 

DECYZJE O NIEDOPUSZCZALNOŚCI

 

Europejski Trybunał Praw Człowieka na każdym etapie procedury rozpoznawania skargi może uznać ją za niedopuszczalną, w tym również z uwagi na jej oczywistą bezzasadność.
Jednak znaczna większość spraw uznawana jest niedopuszczalne z omawianej przyczyny w procedurze orzekania przez jednego sędziego (Single Judge) lub komitet trzech sędziów (na podstawie art. 27 i 28 Konwencji). Zdarza się, że skarga zostaje uznana za bezzasadną przez Izbę 7 sędziów lub nawet przez Wielką Izbę 17 sędziów. W drugim przypadku, orzeczenie jest wydawane po wstępnym, merytorycznym zbadaniu sprawy, dokonaniu ustaleń faktycznych i wydaniu uzasadnienia wskazującego przyczyny odrzucenia skargi.
 

KATEGORIE SPRAW OCZYWIŚCIE BEZZASADNYCH

 
Jako przykłady spraw, w których wstępna analiza nie jest zazwyczaj wystarczająca do uznania, że prawa skarżącego zostały naruszone, można podać sprawy z art. 6 Konwencji, tj. sprawy o naruszenie prawa do rzetelnego procesu czy też skargi na przewlekłość postępowania. Najczęściej jednak Trybunał orzeka, że skarga jest oczywiście bezzasadna w sytuacjach, które sprowadzają się do sprzeciwienia się orzeczeniu sądu krajowego, sprzecznego z oczekiwaniami strony. W tych sprawach stwierdza on, że nie jest tzw. 4-tą instancją i nie jest jego rolą merytoryczne rozstrzyganie w sprawie, czy ocenianie złożonych przez stronę dowodów w postępowaniu krajowym.
 

Oczywiście bezzasadne skargi można podzielić na cztery kategorie:

1) skargi tzw. „czwartej instancji”;
2) skargi w sprawach, w których sposób wyraźnie naruszenie praw gwarantowanych przez Konwencję nie miało miejsca,
3) skargi bezpodstawne,
4) skargi nieprawdziwe lub niedookreślone.
 

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA JAKO „CZWARTA INSTANCJA”

 
W orzecznictwie bardzo często podkreśla się, że Trybunał Strasbourski nie jest „czwartą instancją”, ponieważ wbrew panującemu, błędnemu przekonaniu nie jest sądem, który ponownie rozpatruje sprawę.
Trybunał nie bada zarzucanych przez strony błędów co do ustaleń faktycznych lub błędów co do prawa, tj. prawidłowości interpretacji, słuszności rozstrzygnięcia sądu krajowego i tym podobnych kwestii. Do jego kompetencji należy weryfikacja czy Państwa umawiające się nie naruszają podstawowych praw i wolności człowieka, do których respektowania i ochrony zobowiązały się ratyfikując Konwencję. Dlatego też, jeżeli Trybunał nie dopatrzy się naruszeń, a także jeśli wydanemu orzeczeniu nie można zarzucić arbitralności władz krajowych przy jego wydawaniu lub rażącego naruszenia prawa, Trybunał stwierdzi niedopuszczalność skargi jako oczywiście bezzasadnej.
 

WYRAŹNY LUB OCZYWISTY BRAK NARUSZENIA

 

Skarga zostanie uznana za oczywiście bezzasadną także wtedy, gdy mimo spełnienia wszystkich przesłanek formalnych dopuszczalności oraz nie stanowiąc skargi tzw. czwartej instancji, Trybunał po merytorycznym jej zbadaniu, nie ujawni żadnych naruszeń postanowień Konwencji.
Wyróżnia się 3 typy takich skarg:
  1. 1)     brak arbitralności lub niesprawiedliwości;
Trybunał za oczywiście bezzasadny może uznać zarzut w sprawie, która została rozpatrzona przez właściwe sądy krajowe, w toku sprawiedliwego i nie arbitralnego postępowania.
 
  1. 2)    nie widać braku proporcjonalności pomiędzy celami i środkami przedsięwziętymi przez organy Państwa-Strony;
Nie wszystkie postanowienia zawarte w Konwencji Praw Człowieka mają charakter absolutny. W związku z tym Państwa-Strony mają pewien margines swobody przy wprowadzaniu ograniczeń praw podstawowych gwarantowanych przez Konwencję. Najlepiej to widać w przypadku takich artykułów jak art. 8, 9, art. 10 Konwencji czy art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji.
W treści tych artykułów można znaleźć enumeratywne wyliczenie okoliczności, których zaistnienie pozwala państwu na ingerencję w korzystanie z tego prawa. Dlatego też, na Trybunale spoczywa obowiązek ustalenia czy wspomniana ingerencja, będąca przedmiotem rozpatrywanej skargi, była zgodna z prawem, miała na celu realizację co najmniej jednego z wymienionych w danym artykule celu oraz czy istniał stosunek proporcjonalności pomiędzy celem a przedmiotowymi ograniczeniami. Twierdząca odpowiedź na każde z tych pytań skutkuje uznaniem ingerencji za zasadną, a rozpatrywanej w tym przedmiocie skargi za oczywiście bezzasadną.
 
  1. 3)     inne względnie proste zagadnienia materialne;
Trybunał uzna sprawę za niedopuszczalna, jeżeli stwierdzi, na podstawie bogatego i ogólnie dostępnego orzecznictwa w sprawach podobnych stwierdził, że nie doszło do naruszenia postanowień Konwencji. Dla oceny, czy skarga jest dopuszczalna niezbędna jest zatem bardzo dobra znajomość orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
 

SKARGI BEZPODSTAWNE ZE WZGLĘDU NA BRAK DOWODÓW W SPRAWIE

 

Postępowanie przed Trybunałem, podobnie jak przed sądami krajowymi, ma charakter kontradyktoryjny. Krótko mówiąc, to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek przedłożenia dowodów w celu udowodnienia swoich twierdzeń.  Trybunał odgrywa rolę obserwatora, który na podstawie okazanych dowodów wydaje na koniec postępowania wyrok.  
Zgodnie z Rule 44C § 1 Regulaminu Trybunału Jeżeli strona nie przedstawi dowodu lub nie przekaże informacji żądanej przez Trybunał lub nie udostępni istotnej informacji z własnej inicjatywy, lub w inny sposób nie bierze efektywnego udziału w postępowaniu, Trybunał może wyciągnąć z tego stosowne wnioski. Trybunał może wyciągnąć z tego takie wnioski, jakie uzna za stosowne.
Podsumowując - brak efektywnego uczestnictwa strony w postępowaniu przed Trybunałem może skutkować uznaniem skargi za bezzasadną. Taka sytuacja wystąpi, gdy strona jedynie wskazuje, które postanowienia Konwencji w jej mniemaniu zostały naruszone bez podania stosowanego uzasadnienia i wskazania w jaki sposób zostały one naruszone.Podobny efekt będzie miała odmowa przedstawienia dowodów przez skarżącego.
Obecnie stwierdzanie niedopuszczalności skargi z tej przyczyny jest coraz rzadsze, gdyż na podstawie Rule 47 Regulaminu ETPCz skarżący zobowiązani są do przedłożenia wszelkich dowodów naruszenia ich praw wraz z formularzem skargi. Niespełnienie tego warunku skutkuje odrzuceniem skargi bez jakiegokolwiek jej merytorycznego badania.
 

SKARGI NIEZROZUMIAŁE LUB MAŁO PRAWDOPODOBNE

 
Za oczywiście bezzasadne zostaną uznane skargi niejasne, niezrozumiałe do tego stopnia, że niemożliwym będzie zrozumienie zarzucanych przez stronę skarżącą faktów i rodzaju naruszenia. Podobna sytuacja będzie miała miejsce, gdy nawet przeciętny, nieposiadający wykształcenia prawniczego obserwator będzie mógł stwierdzić, że fakty, na które powołuje się strona są wymyślone, sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem, ich ziszczenie się jest mało prawdopodobne.

Wasze komentarze


Brak komentarzy

Dodaj komentarz

Kontakt

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO AGATA BZDYŃ

Marszałkowska Center - Spaces

ul. Marszałkowska 126/134, 00-008 WARSZAWA

Tel. Komórkowy: +48 733 310 781

office@agatabzdyn-legal.pl

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.    

spacja bydgoszcz    spacja bydgoszcz