Agata Bzdyń ENG Agata Bzdyń FR Agata Bzdyń PL

BLOG

07.05.2020

ORZECZENIA EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU PRAW CZŁOWIEKA CZĘŚĆ 3


WYROKI EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU PRAW CZŁOWIEKA
 
Trybunał wydaje dwa rodzaje wyroków – uznające, że do naruszenia Konwencji Praw Człowieka nie doszło lub uznające, że doszło do naruszenia praw człowieka.
Od czego zależy wydanie takiego, a nie innego wyroku przez ETPCz. Otóż najprościej mówiąc zależy od głosowania sędziów. Jednakże, nie jest to pełna dowolność. Sędziowie Trybunału zwracają uwagę na inne wyroki w podobnych lub tożsamych sprawach, które wydane zostały wcześniej, a także na rozwój realiów społecznych w krajach należących do Rady Europy. Nad spójnością orzecznictwa na poziomie Izb 7 sędziów oraz Wielkiej Izby czuwa biuro Jurisconsult, działające w ramach Kancelarii (Registry) Trybunału. Jest to potwierdzenie, że Trybunał jest sądem, który działa w oparciu o zasadę precedensu, o czym pisałam w pierwszej części tego wpisu, gdyż Jurisconsult bada, czy wszystkie 5 sekcji, na które podzielony jest Trybunał, stosuje się do orzecznictwa wydanego wcześniej.
 

WYROKI STWIERDZAJĄCE NARUSZENIE KONWENCJI

 
Zatem, jeśli wcześniejsze orzecznictwo w danej sprawie wskazywało, że dochodzi do naruszenia postanowień Konwencji, to takie sprawy powinny są rozpatrywane albo przez Izbę 7 sędziów albo też przez Komitet 3 sędziów (jako sprawy powtarzające się – well-established case-law, czyli w żargonie strasbourskim WECL). W takich sprawach również dochodzi do ponownego stwierdzenia naruszenia Konwencji.
 

WYROKI STWIERDZAJĄCE BRAK NARUSZENIA KONWENCJI

 
Podobnie jest ze sprawami, które Trybunał uznał za niedopuszczalne. Gdy w swoim dorobku na tle danego stanu faktycznego wydał wyrok, który wskazywał, że organy Państwa-Strony nie naruszyły Konwencji Praw Człowieka, możemy się spodziewać, że w przypadku sprawy opartej o podobny stan faktyczny, postąpi dokładnie tak samo. Najpewniej jednak w takim przypadku wyda decyzję w składzie jednoosobowym w procedurze Single Judge. Taka sprawa nie będzie komunikowana rządowi i po prostu nie przejdzie etapu badania kryteriów dopuszczalności.
 

JAK ETPCZ ZMIENIA SWOJE ORZECZNICTWO?

 
Wspomniałam w pierwszej części tego wpisu, że jedną z zasad interpretacji postanowień Konwencji Praw Człowieka jest podchodzenie do jej postanowień jako żywego organizmu, który wraz z rozwojem społeczeństw podlega odpowiednim zmianom. Otóż, gdy Trybunałowi przychodzi zmierzyć się ze sprawą, która w jego orzecznictwie była ugruntowana do tej pory, jednakże wobec postępujących zmian społecznych Państwa-Strony zmieniły swoje ustawodawstwa wewnętrzne, zmieniło się postrzeganie pewnych sytuacji faktycznych przez większość Państw i zamieszkujących je społeczeństw, Trybunał również musi dokonać weryfikacji swojego stanowiska. Takie sprawy zatem, aby nowa linia orzecznicza mogła być uznana za ugruntowaną muszą zostać rozstrzygnięte przez Wielką Izbę 17 sędziów.
Do Wielkiej Izby 17 sędziów sprawy trafiają w wyniku odwołania się strony od wyroku Izby 7 sędziów lub też w przypadku, gdy Izba 7 sędziów uzna, że sprawa, która została jej przedłożona dotyczy tak poważnego tematu lub zagadnień prawnych, co do których należy wskazać sposób postępowania na wyższym szczeblu, że zrzeka się jurysdykcji na rzecz Wielkiej Izby 17 sędziów, samodzielnie nie wydając wyroku.
Zatem, wracając do mojego pierwszego wpisu, należy potwierdzić, że nie jest możliwe, aby Trybunał dokonał zmiany swojej linii orzeczniczej w inny sposób niż poprzez wydanie wyroku przez Wielką Izbę 17 sędziów. W dużym skrócie można powiedzieć, że wszystkie więc decyzje o niedopuszczalności skarg, które zostały podjęte w oparciu o przesłankę niedostatecznego uzasadnienia skargi (manifestly ill-founded), muszą powoływać się na wcześniejsze orzecznictwo Trybunału wskazujące na brak naruszenia postanowień Konwencji. Nie można zmienić linii orzeczniczej Trybunału w drodze decyzji o niedopuszczalności skargi wydanej na tle stanu faktycznego, co do którego Trybunał orzekał o naruszeniu postanowień Konwencji.
 

SPRAWY VAT PRZED ETPCZ

 
Przykładem takiej niefortunnej decyzji, na podstawie której ETPCz odrzuca skargi przedsiębiorców skarżących się pod art. 1 Protokołu 1 do Konwencji na niezasadne obciążanie ich decyzjami wymiarowymi w zakresie podatku VAT, jest wspomniana przeze mnie decyzja Alojzy Formela v. Polsce z 5 lutego 2019 roku, która stoi w sprzeczności z orzeczeniami Izb w sprawach „Bulves” AD v. Bułgarii oraz EUROMAK DOO v. Macedonii. Jeśli Trybunał zmienił zdanie, co do naruszenia w takich stanach faktycznych praw konwencyjnych, to sprawa powinna trafić pod obrady Izby 7 sędziów, a następnie w wyniku zrzeczenia się jurysdykcji przez nią lub odwołania wniesionego przez strony, do Wielkiej Izby 17 sędziów. Praktykę taką, którą zastosował ETPCz w sprawie Formella należy zdecydowanie potępić.
 

ROZPRAWY PRZED EUROPEJSKIM TRYBUNAŁEM PRAW CZŁOWIEKA

 
W odróżnieniu od sądów krajowych, które obradują na publicznych rozprawach, Europejski Trybunał Praw Człowieka obraduje na posiedzeniach niejawnych. Rozprawy odbywają się bardzo rzadko, w sprawach, które Trybunał uzna za szczególnie istotne z uwagi na ich przedmiot i następuje to na mocy decyzji Prezesa Trybunału.
Rozprawy są jawne i może w nich uczestniczyć publiczność (zasady wstępu na salę rozpraw Trybunału dostępne są na jego stronie i z uwagi na wymogi bezpieczeństwa oraz ograniczoną ilość miejsc na Sali wymagana jest wcześniejsza rejestracja uczestników).
 

PUBLIKACJA ORZECZEŃ ETPCZ

 
Orzeczenia wydawane w sprawach, które były komunikowane Rządom Państw-Stron Konwencji lub w sprawach tzw. de plano, publikowane są na stronie orzeczeń Trybunału HUDOC. Ogłoszenia wyroków Izbowych oraz Wielkiej Izby odbywają się publicznie w Sali obrad Trybunału. Strony i ich pełnomocnicy są o tym zawiadamiani z wyprzedzeniem około miesiąca poprzez elektroniczny system komunikacji funkcjonujący w Trybunale (eComms).
Decyzje Single Judge są znane tylko stronie skarżącej, nie są udostępniane publicznie.

Wasze komentarze


Brak komentarzy

Dodaj komentarz

Contact

LEGAL ADVISOR’S OFFICE AGATA BZDYŃ

Marszałkowska Center - Spaces

ul. Marszałkowska 126/134, 00-008 WARSZAWA

Mobile: +48 733 310 782

abzdyn@agatabzdyn-legal.pl

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.    

spacja bydgoszcz    spacja bydgoszcz