Agata Bzdyń ENG Agata Bzdyń FR Agata Bzdyń PL
BLOG
04.05.2020

ORZECZENIA EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU PRAW CZŁOWIEKA CZĘŚĆ 2


RODZAJE ORZECZEŃ WYDAWANYCH PRZEZ EUROPEJSKI TRYBUNAŁ PRAW CZŁOWIEKA

 
Europejski Trybunał Praw Człowieka w swojej praktyce orzeczniczej wydaje:
1)    decyzje o niedopuszczalności skarg;
2)    decyzje o skreśleniu skargi z listy skarg zawisłych przed Trybunałem z uwagi na zawarcie ugody pomiędzy skarżącym i rządem, przysłania przez rząd tzw. deklaracji jednostronnej lub z uwagi na utratę zainteresowania skarżącego dalszym popieraniem skargi, śmierci skarżącego;
3)    wyroki stwierdzające, że nie doszło do naruszenia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka;
4)    wyroki stwierdzające, że doszło do naruszenia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Ponadto, Trybunał odrzuca skargi, które nie zostały złożone zgodnie z Rule 47 Regulaminu Trybunału, o których to zasadach pisałam wcześniej na blogu tutaj.
 

DECYZJE O NIEDOPUSZCZALNOŚCI SKARGI DO ETPCZ

 
Trybunał w każdej chwili i niezależnie od formacji, w której obraduje może wydać decyzję o tym, że wniesiona skarga nie spełnia kryteriów dopuszczalności. Może to się stać w składzie 1 osobowym, w tzw. procedurze Single Judge, przez Komitet 3 sędziów, przez Izbę 7 sędziów oraz Wielką Izbę 17 sędziów.
 

PROCEDURA SINGLE JUDGE

 
Skarga wniesiona do Trybunału w Strasbourgu przechodzi najpierw badanie pod kątem spełniania kryteriów formalnych zawartych w Rule 47. Następnie badana jest pod kątem kryteriów dopuszczalności skargi – czy dotyczy zagadnienia znajdującego się w jurysdykcji Trybunału (w okresie od ratyfikacji Konwencji Praw Człowieka – ratione temporis, na terytorium kontrolowanym przez Państwo-Stronę Konwencji – ratione loci, we właściwości rzeczowej Trybunału – ratione materiae, i czy dotyczy Państwa, które ratyfikowało Konwencję – ratione personae), czy wniesiona została w ciągu 6 miesięcy od ostatecznego zakończenia sprawy w przed organami krajowymi, po wykorzystaniu dostępnych skarżącemu krajowych środków odwoławczych, jest należycie uzasadniona, szkoda wyrządzona skarżącemu nie jest znikoma/niewiele znacząca, nie narusza prawa do skargi. Poszczególne przesłanki dopuszczalności omawiam w innych postach na blogu, zatem w tej chwili je pominę.
 
Warto wspomnieć, że decyzje Trybunał wydaje w sprawach, których przedmiot był już poruszany w innych sprawach i Trybunał zdecydował, że w takich stanach faktycznych nie dochodziło do naruszeń praw człowieka. W idealnym świecie zatem, decyzje nie powinny być wydawane w sprawach, które dotyczą sytuacji wcześniej nie rozpoznawanych przez Trybunał oraz w sprawach, w których istnieje ugruntowane orzecznictwo Trybunału stwierdzające naruszenie Konwencji. Przykładem takiej decyzji, która została wydana, a w mojej ocenie, powinna być wyrokiem, to sprawa Alojzy Fromela v. Polsce (skarga nr 31651/08). Pomijając fakt, że Trybunał wykazał się w niej zupełną nieznajomością praktyki prawa w Polsce oraz znajomości przepisów prawa cywilnego, wobec istnienia wyroków wydanych przeciwko Bułgarii (Bulves AD v. Bułgarii, skarga nr 3991/03) oraz Macedonii (Euromak Metal Doo v. Macedonii, skarga nr 68039/14), w tej sprawie Trybunał zdecydował zmienić swoje orzecznictwo, co jest zupełnie niezgodne z praktyką precedensu, o której pisałam w pierwszej części wpisu o funkcjonowaniu Trybunału.
 
Każde Państwo-Strona Konwencji ma wyznaczonego sędziego, który rozpoznaje skargi wskazane przez prawników pracujących w Kancelarii Trybunału (Registry) jako skargi niedopuszczalne. Sędzia ten, co ważne, nie może pochodzić z tego samego państwa, co skargi, co do których wydaje decyzje o niedopuszczalności. Ponadto, może się oczywiście nie zgodzić z prawnikami z Registry i odesłać sprawę do rozpoznania przez Komitet 3 sędziów lub Izbę 7 sędziów.
 

KOMUNIKACJA SPRAWY PRZEZ TRYBUNAŁ W STRASBOURGU

 
Jeśli skarga spełnia kryteria dopuszczalności będzie rozpatrywana przez Komitet 3 sędziów lub Izbę 7 sędziów, w zależności od tego, czego dotyczy. Jeśli dotyczy problemów powtarzających się, w których Trybunał wypowiadał się już wielokrotnie odnośnie danego Państwa lub też wydał tzw. wyrok pilotażowy (pilot judgment) w zakresie danego problemu, jest rozpoznawana przez Komitet 3 sędziów. Jeśli dotyczy problemu precedensowego, wcześniej nie rozstrzygniętego w orzecznictwie Trybunału, będzie rozpoznawana przez Izbę 7 sędziów.
Taka wstępna decyzja o dopuszczalności skargi oznacza, że sprawa będzie zakomunikowana Rządowi Państwa-Strony. Rząd oficjalnie dowie się o skardze, przesłane mu zostanie stanowisko Trybunału, zawierające skrót stanu faktycznego sprawy, zarzuty w niej postanowione oraz pytania do Rządu, na które Trybunał oczekuje odpowiedzi oraz treść skargi i dokumenty do niej dołączone. W sprawach powtarzalnych, w których istnieje ugruntowane orzecznictwo, komunikacja do Rządu zawiera informację od Trybunału, że w takich sprawach widzi on konieczność zawarcia ugody i wskazuje wysokość słusznego zadośćuczynienia, które Rząd powinien zapłacić skarżącemu za naruszenie jego spraw. Po takiej komunikacji, Rząd może przyznać, że doszło do naruszenia praw zawartych w Konwencji oraz zaproponować zawarcie ugody lub przysłać deklarację jednostronną (o których pisałam dokładniej tutaj).
Decyzja o komunikacji skargi nie oznacza oczywiście, że Trybunał uznał skargę za zasadną i że już wygraliśmy. Do wygranej jest jeszcze bardzo długa droga.
 

CO SIĘ DZIEJE PO KOMUNIKACJI SPRAWY?

 
Warto wskazać, że od momentu komunikacji sprawy korespondencja z Trybunałem również ze strony skarżącego prowadzona jest w jednym z oficjalnych języków Trybunału (angielskim lub francuskim). Rząd również komunikuje się z Trybunałem w tych językach.
 

POMOC PRAWNA PRZED ETPCZ – PRZYMUS RADCOWSKO-ADWOKACKI

 

Ponadto, od tego momentu skarżący musi mieć reprezentanta w postaci profesjonalnego prawnika (radcę prawnego lub adwokata). Jeśli skarżący nie jest w stanie opłacić pomocy prawnika, Trybunał może mu przyznać pomoc prawną, czyli określoną kwotę pieniężną na pokrycie kosztów wynagrodzenia prawnika. Trybunał nie wskazuje prawnika do prowadzenia sprawy, lecz tylko pomaga opłacić prawnika, którego znaleźć i upoważnić musi sam skarżący.
 

ODPOWIEDŹ RZĄDU NA KOMUNIKACJĘ

 
Jak wspomniałam powyżej Rząd może od razu uznać, że doszło do naruszenia praw człowieka i przysłać propozycję ugody. Jeśli skarżący nie przyjmie propozycji ugody ze strony Rządu, to najprawdopodobniej Rząd przyśle deklarację jednostronną. Niestety, Europejski Trybunał Praw Człowieka zbyt często akceptuje deklaracje w sprawach, które powinny być publicznie rozpoznane i w których powinien być wydany wyrok (np. B.J. i P.J. v. Polsce, skarga nr 52520/12). Po komunikacji sprawy, jeśli Rząd nie uzna, że należy zawrzeć ugodę ze skarżącym, przedstawia swoje stanowisko. Wnosi najczęściej, aby sprawę Trybunał uznał za niedopuszczalną (w ramach preliminary objections), a jeśli jednak Trybunał uzna ją za dopuszczalną, to aby wydał wyrok stwierdzający brak naruszenia Konwencji. W mojej opinii, zbyt często nasz Rząd odpowiada na komunikacje spraw wnosząc o uznanie za niedopuszczalne lub wydanie wyroku stwierdzającego brak naruszenia Kowencji, w sprawach, w których istnieje już ugruntowane orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

 

ODPOWIEDŹ SKARŻĄCEGO NA STANOWISKO RZĄDU

 
Po przesłaniu odpowiedzi na komunikację przez Rząd, przychodzi kolej na odpowiedź ze strony skarżącego. Ważne jest, aby w tym momencie dokładnie odpowiedzieć na argumenty Rządu, a dodatkowo w tym momencie przedstawić swoje roszczenia odnośnie słusznego zadośćuczynienia i odszkodowania. O tym, jednak będzie osobny wpis, aby rozwiać wątpliwości odnośnie tego, co można w Strasbourgu wygrać składając skargę.
Jak wyżej wspomniałam, na tym etapie konieczne jest skorzystanie z pomocy profesjonalnego prawnika oraz komunikacji z Trybunałem w języku angielskim lub francuskim.

Wasze komentarze


Brak komentarzy

Dodaj komentarz

Kontakt

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO AGATA BZDYŃ

Marszałkowska Center - Spaces

ul. Marszałkowska 126/134, 00-008 WARSZAWA

Tel. Komórkowy: +48 733 310 782

abzdyn@agatabzdyn-legal.pl

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.    

spacja bydgoszcz    spacja bydgoszcz