Agata Bzdyń ENG Agata Bzdyń FR Agata Bzdyń PL
BLOG
26.04.2020

ORZECZENIA EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU PRAW CZŁOWIEKA – CZĘŚĆ 1


HISTORIA EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU PRAW CZŁOWIEKA

 
Aby opowiedzieć o rodzajach i znaczeniu poszczególnych orzeczeń wydawanych przez Eupejski Trybynał Praw Człowieka, najpierw należy przybliżyć sobie troszkę jego historii. Europejski Trybunał Praw Człowieka jest sądem międzynarodowym, który został utworzony w związku ze związaniem się przez Państwa-Strony Europejską Konwencją o Ochronie Praw Człowieka. Konwencja weszła w życie w dniu 3 września 1953 roku, a pierwsi sędziowie ETPCz zostali wybrani przez Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy 21 stycznia 1959 roku. Początkowo i aż do 1998 roku Trybunał funkcjonował 2 etapowo. Najpierw skargi badała Komisja Praw Człowieka, a dopiero po odwołaniu od jej decyzji procedował Trybunał Praw Człowieka. W związku z reformą w 1998 roku rozpoczął pracę tzw. nowy Trybunał Praw Człowieka, ten, który znamy obecnie, a Komisja Praw Człowieka zakończyła swoje działanie.
 

PROJEKTOWANIE NOWEGO SĄDU PRAW CZŁOWIEKA – CIEKAWOSTKI HISTORYCZNE

 
Długo debatowano nad tym, jakim sądem ma być Europejski Trybunał Praw Człowieka, gdzie ma mieć siedzibę, jak ma procedować. Jedną z ciekawostek historycznych na temat ETPCz jest to, że pierwotnie planowano, aby jego siedziba była w Nicei na Lazurowym Wybrzeżu, co byłoby wspaniałym pomysłem w moim odczuciu. Ostatecznie jednak zdecydowano się, że ETPCz będzie miał siedzibę w Strasbourgu, z uwagi na historyczne znaczenie tego miejsca na granicy między Francją a Niemcami.
Kolejną ciekawostką historyczną, ale również mającą niebagatelne znaczenie dla funkcjonowania Trybunału jest to, że mimo iż prace przygotowawcze nie wskazywały na to, że ma on działać w oparciu o zasadę precedensu, przez swoich twórców był on wzorowany na Sądzie Najwyższym Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej. Otwarcie jednak z uwagi na i tak wyrażany duży sprzeciw wobec utworzenia międzynarodowego sądu o tak szerokich kompetencjach orzeczniczych, a co dopiero nadanie mu uprawnień prawotwórczych wobec stosowania zasady precedensu. Co z tego zatem wynika dla skarżących dochodzących swoich praw przed Trybunałem?

 

PRAKTYKA EKPCZ I ETPCZ

 
Otóż późniejsza praktyka zarówno Komisji Praw Człowieka, jak i Trybunału pokazała, że są one gotowe do rozwijania swojego orzecznictwa bardzo twórczo, stosując również zasadę precedensu i powołując się na swoje wcześniejsze orzeczenia. Europejski Trybunał Praw Człowieka nie przyznał nigdy otwarcie, że orzeka właśnie zgodnie z tą zasadą, jednakże rozwój orzecznictwa już po wydaniu wyroku Lawless v. Irlandii w 1960 r., która była pierwszą sprawą rozpoznaną przez Trybunał, pokazał, że zasady ustanowione w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka są tak samo ważne, jak i brzmienie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
W konsekwencji skarżący lub profesjonalny pełnomocnik sporządzający w jej/jego imieniu skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oprócz samych postanowień Europejskiej Konwencji Praw Człowieka powinien znać jego orzecznictwo, które jak wspomniałam, na przestrzeni lat podlegało ewolucji.

 

INTERPRETACJA EUROPEJSKIEJ KONWENCJI PRAW CZŁOWIEKA

 
Wielokrotnie w swoich orzeczeniach dotyczących kwestii światopoglądowych, co do których poparcie wśród społeczeństw Państw – Stron Konwencji rosło Trybunał zmieniając swoje stanowisko wskazywał, że treść postanowień Europejskiej Konwencji Praw Człowieka powinna być interpretowana zgodnie z założeniem, że jest żywym instrumentem, który musi odpowiadać aktualnej sytuacji społeczeństw europejskich (Tyrer v. UK – „the Convention is a living instrument which (…) must be interpreter in the light of present-day conditions”). W ten sposób ETPCz zmienił swoje orzecznictwo odnośnie możliwości dziedziczenia przez dzieci pochodzące z łoża pozamałżeńskiego (Marckx v. Belgii), czy też osób homoseksualnych (Dudgeon v. UK, L. i V. v. Austrii). Konwencja, a za czym idzie również orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, musi zatem odpowiadać dynamicznie na potrzeby zmieniającego się świata.
 

ZDANIA ODRĘBNE SĘDZIÓW

 
Nie da się ukryć, że tę doktrynę interpretacji Konwencji próbują storpedować tradycjonaliści, którzy mimo upływu 70-ciu lat od jej uchwalenia uważają, że Konwencja powinna być interpretowana zgodnie z jej literalnym brzmieniem. Osobom zainteresowanym tym stanowiskiem, którego osobiście jestem przeciwniczką, polecam zapoznanie się ze zdaniami odrębnymi sędziego Krzysztofa Wojtyczka, podkreślającego w swoich opiniach odrębnych znaczenie suwerenności władzy państwowej oraz konieczność uwzględniania kontekstu kulturowego (np. opinie w sprawach Baka v. Węgrom skarga nr 20261/12, Biržietis v. Litwie skarga nr 49304/09, Ziembiński v. Polsce skarga nr 1799/07, Fürst-Pfeifer v. Austrii skarga nr 33677/10 i 52340/10, Mammadov przeciwko Azerbejdżanowi skarga nr 15172/13).

Wasze komentarze


Brak komentarzy

Dodaj komentarz

Kontakt

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO AGATA BZDYŃ

Marszałkowska Center - Spaces

ul. Marszałkowska 126/134, 00-008 WARSZAWA

Tel. Komórkowy: +48 733 310 782

abzdyn@agatabzdyn-legal.pl

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.    

spacja bydgoszcz    spacja bydgoszcz