Agata Bzdyń ENG Agata Bzdyń FR Agata Bzdyń PL
BLOG
27.03.2020

HEJT WOBEC OSÓB LGBT PRZED EUROPEJSKIM TRYBUNAŁEM PRAW CZŁOWIEKA


W styczniu 2020 Europejski Trybunał Praw Człowieka ogłosił wyrok w sprawie Beizaras i Levickas przeciwko Litwie (numer skargi 41288/15), w którym orzekł naruszenie szeregu przepisów Konwencji.
 

STAN FAKTYCZNY SKARGI

 
Dwaj skarżący są parą pozostającą w związku homoseksualnym. W 2014 roku udostępnili na swoim profilu na Facebooku zdjęcie, na którym zostali uwiecznieni podczas pocałunku. Ich post w zawrotnym tempie obiegł Internet i wzbudził ogromne zainteresowanie na Litwie. Niestety, większość komentarzy okazała się homofobicznym hejtem i nawoływała do przemocy wobec skarżących, m.in. ich kastracji, spalenia czy eksterminacji. Przy wsparciu organizacji pozarządowej zajmującej się ochroną praw osób LGBTQ na Litwie, skarżący wnieśli zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa do lokalnej prokuratury.
Prokurator odmówił wszczęcia postępowania karnego uznając, że jakkolwiek zamieszczone komentarze były wysoce nieetyczne, to stanowiły one jedynie opinie komentujących, co z kolei przemawiało za brakiem wypełnienia znamion przestępstwa. Zażalenia skarżących na odmowę ścigania sprawców internetowego hejtu zostały oddalone przez litewskie sądy. W pisemnym uzasadnieniu wskazano, że zachowanie skarżących było „ekscentryczne” i prowokacyjne, co z kolei miało godzić w dominujące w litewskim społeczeństwie „rodzinne tradycje”. Zwrócono także uwagę na fakt, że skarżący mieli możliwość ograniczenia grupy odbiorców swojego zdjęcia jedynie do znajomych.
 

ZARZUTY SKARGI DO ETPCZ

 
Po wyczerpaniu drogi krajowej, skarżący skierowali skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Zarzucili w niej naruszenie art. 8 Konwencji (gwarantującego m.in. poszanowanie prawa do życia prywatnego i rodzinnego) w związku z art. 14, który zapewnia przestrzeganie praw gwarantowanych lub chronionych przez Konwencję bez względu płeć, rasę, wyznanie itp. Co istotne, jak już wspomniałam w jednym z poprzednich wpisów, zarzut naruszenia art. 14 może być podniesiony jedynie w związku z zarzutem naruszenia innego przepisu Konwencji. Ugruntowało się bowiem w orzecznictwie Trybunału, że przepis ten nie może być samodzielną podstawą skargi. Ogólny zakaz dyskryminacji został wprowadzony na mocy art. 1 Protokołu nr 12, jednak Protokół ten nie został jeszcze ratyfikowany przez szereg państw, w tym m.in. Polskę. W omawianej sprawie skarżący podnieśli dodatkowo zarzut naruszenia art. 13, argumentując to brakiem możliwości skutecznego zakwestionowania odmowy wszczęcia postępowania karnego przeciwko internetowym hejterom.
 

STANOWISKO POZWANEGO RZĄDU

 
W toku postępowania przez Izbą Trybunału rząd litewski tłumaczył, że jakkolwiek komentarze mogły naruszyć godność i cześć skarżących, to jednak nie były one aż tak rażące, aby uznać je za przestępne. Ponadto, rząd odpierał zarzuty dyskryminacji wskazując, że orientacja seksualna skarżących nie miała nic do rzeczy, a kluczowy był prowokacyjny charakter ich zachowania.
 

STANOWISKO EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU PRAW CZŁOWIEKA

 

Stanowiska rządu nie podzielił jednak Trybunał, który uznał, że motywy postanowienia sądu oddalającego zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa nie pozostawiają złudzeń – skarżącym nie zapewniono odpowiedniej ochrony właśnie ze względu na ich orientację. Trybunał nie przesądził przy tym, że zamieszczenie tych komentarzy stanowiło przestępstwo, ale orzekł, że organy państwa miały obowiązek przynajmniej je przeanalizować pod tym kątem. Bagatelizując ich charakter, państwo dopuściło pewien stopień tolerancji dla takich zachowań. Efektem powyższego było stwierdzenie naruszenia art. 8 w związku z art. 14 Konwencji.

Analizując zarzut naruszenia art. 13, Trybunał przywołał orzecznictwo litewskiego Sądu Najwyższego, z którego wynikało, że wszystkie postępowania karne toczące się w ostatnich latach w sprawach internetowego hejtu wobec mniejszości seksualnych, zostały umorzone. Ponadto, Sąd Najwyższy dość często odnosił się do rzekomo prowokacyjnego charakteru podobnych zachowań, ignorując przy tym prawa osób LGBTQ. Wobec powyższego Trybunał podzielił zarzut naruszenia także art. 13. Tytułem słusznego zadośćuczynienia, skarżącym przyznano łącznie po 5.000 €.

 

WNIOSKI

 

Przedmiotowy wyrok stanowi istotny drogowskaz dla organów państw, w tym także dla Polski. Narastający w naszym kraju od lat poziom nienawiści do osób LGBTQ, nieustannie podsycany przez prominentnych kościelnych hierarchów, skrajną prawicę i media publiczne, nieuchronnie prowadzi do coraz częstszych aktów przemocy wobec tych osób. Brak odpowiedniej reakcji prawnokarnej, już na etapie przemocy o charakterze słownym, może zachęcać sprawcę/sprawców do eskalacji.

Pozostaje mieć nadzieję, że w podobnych sprawach skierowanych do Trybunału przeciwko Polsce, ETPCz zajmie podobnie twarde stanowisko

Wasze komentarze


Brak komentarzy

Dodaj komentarz

Kontakt

KANCELARIA RADCY PRAWNEGO AGATA BZDYŃ

Marszałkowska Center - Spaces

ul. Marszałkowska 126/134, 00-008 WARSZAWA

Tel. Komórkowy: +48 733 310 782

abzdyn@agatabzdyn-legal.pl

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb.
Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.    

spacja bydgoszcz    spacja bydgoszcz